Các câu hỏi thường gặp: Quy trình phê chuẩn và đưa vào hiệu lực Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) là gì?

Câu hỏi: Câu hỏi của tôi là về hướng đi sắp tới của TPP: giờ đây khi tất cả các yêu cầu cơ bản đã hoàn tất, TPP cần được thông qua bởi Quốc hội/Nghị viện của mỗi nước để bắt đầu có hiệu lực. Quy trình này là như thế nào?

Tiếng Anh

Câu trả lời: Xin cám ơn câu hỏi của bạn. Trước hết, cần nhớ rằng TPP trên thực tế chưa được ký kết, và cũng chưa được công bố chính thức. Theo luật về Quyền đàm phán thương mại của Hoa Kỳ, TPP phải được công bố 60 ngày trước khi ký kết (xem chi tiết bên dưới). Thông thường trong một hiệp định thương mại, có một điều khoản ở cuối về việc khi nào hiệp định có hiệu lực. Các cơ quan lập pháp của các quốc gia thành viên cần phải thông qua, sau đó các chính phủ cần phải thông báo cho nhau rằng việc thông qua/phê chuẩn và “luật pháp thực thi” đã được hoàn tất; khi điều này được khẳng định thì (các) hiệp định có hiệu lực. Chúng ta hãy cùng xem xét bốn trường hợp khác nhau: (1) Hiệp định Thương mại Song phương Việt Nam – Hoa Kỳ được ký kết vào tháng 7 năm 2000, có hiệu lực vào tháng 12 năm 2011; (2) Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới tháng 11 năm 2006, tháng 1 năm 2007; (3) Hiệp định Thương mại Tự do Hàn Quốc – Hoa Kỳ, tháng 6 năm 2007, tháng 3 năm 2012; và (4) TPP.

Hiệp định Thương mại Song phương Việt Nam – Hoa Kỳ (BTA)

Hiệp định Thương mại Song phương Việt Nam – Hoa Kỳ được ký kết ngày 13 tháng 7 năm 2000, có phần nội dung sau (Điều 8):

Điều 8
Quy định, Hiệu lực, Thời hạn, Đình chỉ và Chấm dứt Hiệp định

1. Hiệp định này sẽ có hiệu lực từ ngày hai bên thông báo xác nhận đã hoàn thành các thủ tục pháp lý cần thiết và có giá trị trong vòng 3 năm.

2. Hiệp định này được gia hạn theo chu kỳ 3 năm nếu không bên nào thông báo cho bên còn lại về ý định chấm dứt hiệp định ít nhất 30 ngày trước khi hết hạn.

3. Nếu chính quyền của mỗi bên không thực hiện các nghĩa vụ nêu tại hiệp định thì bên còn lại có quyền chấm dứt hoặc với sự nhất trí của bên còn lại, áp dụng cơ chế đối xử Tối huệ quốc (MFN) cho phần tương ứng thuộc hiệp định. Trong trường hợp đó, các bên sẽ nỗ lực giảm thiểu tác động đối với các quan hệ thương mại hiện tại của 2 bên.

Mặc dù Hiệp định được ký vào tháng 7 năm 2000, nhưng mãi đến tháng 6 năm 2001 mới được đệ trình Quốc hội Hoa Kỳ phê chuẩn. Một trong những lý do là vì năm 2000 là năm bầu cử Tổng thống, và trong năm đó không có đủ thời gian trong chương trình làm việc của Quốc hội để xem xét và biểu quyết Hiệp định và luật thực thi. Một lý do khác là chính phủ mới được bầu bắt đầu nhiệm sở vào tháng 1 năm 2001 cần thời gian để Nội các và các quan chức cấp cao khác được Thượng viện Hoa Kỳ thông qua, và ngoài ra đã có việc xem xét gộp Hiệp định Thương mại Song Phương và Quyền đàm phán thương mại trong một gói đạo luật. Sau khi Phòng Thương mại Hoa Kỳ gửi thư cho Tổng thống, đạo luật thực thi Hiệp định Thương mại Song Phương đã được đệ trình Quốc hội, được thông qua và ký bởi Tổng thống, và có hiệu lực vào ngày 10 tháng 12 năm 2001, tức 18 tháng sau khi Hiệp định Thương mại Song Phương được ký kết.

Hiệp định Gia nhập WTO của Việt Nam

Vietnam National Assembly 4Hiệp định Gia nhập WTO đòi hỏi Quốc hội Việt Nam phê chuẩn Hiệp định Gia nhập WTO của Việt Nam, rằng Hoa Kỳ dành cho Việt Nam quy chế “Quan hệ Thương mại Bình thường Vĩnh viễn”. Việt Nam đã thông báo cho WTO việc phê chuẩn gia nhập, và 30 ngày sau đó Việt Nam trở thành thành viên của WTO. Quá trình gia nhập WTO từ khi Đại hội đồng WTO thông qua cho đến khi có hiệu lực chỉ mất khoảng hai tháng, từ tháng 11 năm 2006 đến tháng 1 năm 2007.
Những mốc ngày tháng chính
Ngày 07 tháng 11 Đại hội đồng WTO thông qua việc Việt Nam gia nhập WTO
Ngày 23 tháng 11 Chính phủ trình Hiệp định WTO lên Quốc hội
Ngày 29 tháng 11 Quốc hội thông qua Nghị quyết số 71 phê chuẩn việc Việt Nam gia nhập WTO
• “Áp dụng trực tiếp các cam kết của Việt Nam được ghi tại Phụ lục đính kèm Nghị quyết này và các cam kết khác của Việt Nam với Tổ chức thương mại thế giới được quy định đủ rõ, chi tiết trong Nghị định thư, các Phụ lục đính kèm và Báo cáo của Ban công tác về việc Việt Nam gia nhập Hiệp định thành lập Tổ chức thương mại thế giới.
• “Trong trường hợp quy định của pháp luật Việt Nam không phù hợp với quy định của Hiệp định thành lập Tổ chức thương mại thế giới, Nghị định thư và các tài liệu đính kèm thì áp dụng quy định của Hiệp định thành lập Tổ chức thương mại thế giới, Nghị định thư và các tài liệu đính kèm. ”
Ngày 8 tháng 12 Quốc hội Hoa Kỳ phê chuẩn qu’y chế “Quan hệ Thương mại Bình thường Vĩnh viễn” (Hạ viện: 212-184, Thượng viện: 79-9), gửi tới Tổng thống
Quốc hội Hoa Kỳ phê chuẩn Hiệp định Gia nhập WTO và quy chế “Quan hệ Thương mại Bình thường Vĩnh viễn bằng bỏ phiếu tại Hạ viện vào Thứ Sáu, ngày 8 tháng 12 (212-184) và tại Thượng viện vào sáng Thứ Bảy, ngày 9 tháng 12 (79-9). Dự luật được gửi tới Tổng thống ký trước khi chính thức trở thành luật.
Ngày 20, 29 tháng 12 Tổng thống Bush đã ký Dự luật Quan hệ Thương mại Bình thường Vĩnh viên, ngày 20 tháng 12 năm 2006
Tổng thống George W. Bush đã ký ban hành thành luật một dự luật mở rộng quan hệ thương mại bình thường với Việt Nam và cung cấp các lợi ích thương mại cho các quốc gia khu vực tiểu vùng Sahara Châu Phi, Haiti và bốn quốc gia Andean. Tổng thống đã thúc đẩy mạnh mẽ việc thông qua luật trước khi Đảng dân chủ kiểm soát Quốc hội vào tháng Giêng năm 2007. Tuyên bố của Tổng thống, ngày 29/12
Ngày 12 tháng 12 Việt Nam thông báo cho WTTO về việc phê chuẩn
Ngày 11 tháng 1 30 ngày sau khi thông báo cho WTO, Việt Nam trở thành thành viên của WTO

Hiệp định Thương mại Tự do Hàn Quốc – Hoa Kỳ

Hiệp đinh Thương mại Tự do Hàn Quốc – Hoa Kỳ được ký kết vào ngày 30 tháng 6 năm 2007. Tuy nhiên, Hiệp định mãi đến 15 tháng 3 năm 2012 mới có hiệu lực, tức gần 5 năm sau. Tại sao lại mất nhiều thời gian như vậy?

Các cuộc bầu cử vào tháng 11 năm 2006 có kết quả là một chiến thắng vang dội của Đảng dân chủ kiếm soát Hạ viện (233 – 202), Thượng viện (51-49). Lần đầu tiên kể từ 1994, Đảng Dân chủ kiểm soát cả hai Viện của Quốc hội. Tại các cuộc bầu cử vào tháng 11 năm 2008, Đảng Dân chủ đã tăng cường đa số tại Hạ viện lên 257 – 178, và tại Thượng viện lên 60 – 40. Và trong các cuộc bầu cử vào tháng 11 năm 2010 Đảng Dân chủ đã mất quyền kiểm soát Hạ viện trong khi Đảng Cộng hòa chiếm đa số 242 – 193, nhưng Đảng Dân chủ duy trì đa số 53 – 47 tại Thượng viện.

Vào ngày 3 tháng 12 năm 2010, Hoa Kỳ và Hàn Quốc đã ký kết các hiệp định mới, được thể hiện trong các công văn ký ngày 10 tháng 2 năm 2011 cho phép thâm thập thị trường mới và “san bằng sân chơi” cho các nhà sản xuất và công nhân ngành ô tô của Hoa Kỳ. Quốc hội Hoa Kỳ phê chuẩn Hiệp định vào ngày 12 tháng 10 năm 2011, và Quốc hội Hàn Quốc phê chuẩn vào ngày 22 tháng 11 năm 2011. Hoa Kỳ và Hàn Quốc đã hoàn tất xem xét các biện pháp mà hai bên đã tiến hành để thực hiện Hiệp định Thương mại Tự do và trao đổi công văn ngoại giao vào ngày 21 tháng 2, thống nhất Hiệp định có hiệu lực vào ngày 15 tháng 3 năm 2012.

Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP)

Chương 30 của Hiệp định TPP, “Điều khoản thi hành” quy định các điều khoản về “Hiệu lực” tại Điều 30.5 như sau:

“1. Hiệp định này sẽ có hiệu lực trong vòng 60 ngày sau ngày tất cả các Bên ký kết ban đầu thông báo cho Cơ quan Lưu chiểu về việc hoàn thành các thủ tục pháp lý trong nước.

“2. Trong trường hợp không đủ toàn bộ các bên ký kết ban đầu thông báo cho Cơ quan Lưu chiểu về việc hoàn thành các thủ tục pháp lý trong nước trong vòng hai năm kể từ ngày ký , Hiệp định này sẽ có hiệu lực trong vòng 60 ngày kể từ khi hết thời hạn hai năm nếu có ít nhất sáu bên ký kết ban đầu với ít nhất 85% tổng sản phẩm quốc nội cộng gộp theo giá trị năm 2013, thông báo cho Cơ quan Lưu chiểu về việc hoàn thành các thủ tục pháp lý trong nước trong thời gian này.

“3. Trong trường hợp Hiệp định này chưa có hiệu lực theo khoản 1 hay khoản 2, Hiệp định sẽ có hiệu lực trong vòng 60 ngày sau ngày có ít nhất sáu bên ký kết ban đầu với ít nhất 85% tổng sản phẩm quốc nội cộng gộp theo giá trị năm 2013, thông báo cho Cơ quan Lưu chiểu bằng văn bản về việc hoàn thành các thủ tục pháp lý trong nước.”

TPP Ratification 85%Theo bảng dữ liệu cho thấy, cả Hoa Kỳ và Nhật Bản phải phê chuẩn để Hiệp định TPP có hiệu lực, vì sẽ không thể đạt được mức yêu cầu là 85% nếu thiếu một trong hai quốc gia này. Một hoặc hai nước trong số các quốc gia Canada, Úc, Mexico phải phê chuẩn vì lý do tương tự như trên. Và một số các quốc gia TPP khác cũng phải phê chuẩn để đạt được yêu cầu là 6 bên ký kết TPP và chiếm 85% tổng sản phẩm quốc dân năm 2013.

 

Vai trò của Quốc hội trong việc phê chuẩn Chính sách Thương mại và TPP được giải thích trong 3 trang trình chiếu.

(1) Slide đầu tiên giải thích cơ sở của quyền hợp hiến cho Quốc hội và Tổng thống đối với chính sách thương mại;

(2) Slide thứ hai đưa ra (danh sách) lịch sử của “Quyền đàm phán thương mại” do Quốc hội trao cho Tổng thống bắt đầu từ Đạo luật Các Hiệp định Thương mại Tương hỗ” năm 1934 cho đến “Đạo luật về các ưu tiên thương mại và trách nhiệm giải trình của Quốc hội Hoa Kỳ” (“Quyền đàm phán thương mại”); và

(3) Slide thứ ba là một khung thời gian cho thấy quy trình ký kết, báo cáo, đệ trình dự luật thực hiện lên Quốc hội, giai đoạn 90 ngày để Quốc hội xem xét và biểu quyết, và việc thông báo trước 30 ngày trước khi TPP có hiệu lực đối với một quốc gia thành viên, được nêu tại Mục 6(a)(1)(G).
Việc bỏ phiếu để Quốc hội phê chuẩn TPP rất có thể sẽ có số lá phiếu sít sao tại Hạ viện. Khi Hạ viện phê chuẩn Dự luật Quyền đàm phán thương mại vào tháng 6 năm 2015, số lá phiếu ủng hộ là 218 và số lá phiếu phản đối là 208. Chỉ có 28 Đảng viên Dân chủ bỏ phiếu ủng hộ Quyền đàm phán thương mại. Và có tới 50 Đảng viên Cộng hòa bỏ phiếu chống.

Vote on TPA

Các cơ quan lập pháp, bao gồm Quốc hội Việt Nam và Quốc hội Mỹ, có trách nhiệm giám sát những mục tiêu của các cuộc đàm phán, phê chuẩn và thực hiện các hiệp định quốc tế trong các Luật và quy định trong nước.

Quan trọng là, Quốc hội Mỹ giám sát chặt chẽ từng chi tiết của quá trình, bao gồm phê chuẩn.
Thêm vào đó, Cơ quan xúc tiến đã xác định rõ rằng các cơ quan lập pháp khác cũng sẽ tham gia tương tự như vậy.

Mục 6(a)(1)(G) TPA ghi rõ “Bất cứ hiệp định nào được ký kết theo tiểu mục 3(b) sẽ có hiệu lực đối với Hoa Kỳ nếu (và chỉ nếu) – (G) Tổng thống, trong vòng 30 ngày trước khi hiệp định có hiệu lực đối với một bên tham gia hiệp định, nộp văn bản thông báo tới Quốc hội về việc Tổng thống đánh giá các bên đã thực hiện các biện pháp cần thiết để thực hiện hiệp định .

Trường hợp Hiệp định Tự do Thương Mại Hàn quốc-Mỹ đựơc ký vào ngày 30 tháng 6 năm 2007, có một số vấn đề quan trọng được mang ra đàm phán lại, và vào ngày 3 tháng 12 năm 2010, Hoa Kỳ và Hàn Quốc mới hoàn tất xong một hiệp định chính thức, có phản ánh trong các công văn ký vào ngày 10 tháng 2 năm 2011, từ đó đã tạo ra một thị trường mới dành cho các nhà sản xuất và người lao động ngành tự động của Hoa Kỳ. Quốc hội phê chuẩn Hiệp định trên vào ngày 12 tháng 10 năm 2011, và Quốc hội Hàn Quốc cũng đã tiến hành phê duyệt vào 22 tháng 11 năm 2011.

Hoa Kỳ và Hàn Quốc đã hoàn thành xong phần rà soát các biện pháp mà cả hai bên đã áp dụng để thực thi pháp luật trong Hiệp định FTA và các văn kiện chính thức đã trao đổi qua lại vào ngày 21 tháng 2 và hiệp định có hiệu lực vào ngày 15 tháng 3 năm 2012, gần 5 năm sau khi ký kết Hiệp định FTA.

Vì vậy, có khả năng là Việt Nam và Hoa Kỳ sẽ có cách rà soát tương tự đối với phần “thi hành luật” và các biện pháp khác mà cả hai bên sẽ thực hiện khi tham gia TPP và trao đổi các văn kiện chính thức để TPP có hiệu lực.

Theo Trưởng đoàn đàm phán TPP của Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh, quá trình phê chuẩn TPP của Việt Nam sẽ mất 2 năm, bắt đầu từ giữa năm 2016. Việt Nam sẽ cần khoảng thời gian tương ứng để hoàn thành “các thủ tục pháp lý thích hơp” và Đảng, Chính phủ, và Quốc hội sẽ xem xét hết sức cẩn thận, và tham vấn với các đối tác TPP để chắc chắn rằng viêc thực hiện pháp luật đáp ứng được các cam kết của TPP.

Tính đến ngày 25 tháng một năm 2016, cả Lãnh đạo Số đông Thượng Viện McConnell  và Chủ tịch Ban Tài Chính Thượng Viện Hatch cho rằng không nên trình lên Quốc Hội Hoa Kỳ về vấn đề thi hành luật đối với Hiệp định TPP cho đến sau thời điểm bầu cử tháng 11.

Thượng nghị sĩ Hatch nói rằng “sẽ rất khó khăn cho Quốc hội để giải quyết vấn đề của TPP trong năm bầu cử”. Ông cho rằng rằng khả năng xem xét vấn đề này ngay lập tức sau khi xong cuộc bầu cử cũng rất là mờ nhạt, ông nói thêm “Nhiều người không muốn một vấn đề quan trọng như thế này lại được thông qua hay bị từ chối bởi một Quốc hội sắp hết nhiệm kỳ.”

Rất nhiều hiệp hội doanh nghiệp hàng đầu của Mỹ đã đồng ý.

Và hầu hết các đảng Dân chủ trong Quốc hội và những người ủng hộ của họ, bao gồm cả các công đoàn lao động tham gia phản đối TPP.

House Calendar 2016Tính đến ngày 13 tháng 6 năm 2016, khi cả hai đảng lựa chọn được các ứng viên mà họ đều chống lại TPP, có vẻ như chỉ có 2 con đường để phê chuẩn TPP vào 2016: Thảo luận về TPP trong mùa bầu cử dày đặc, hoặc thông qua TPP trong giai đoạn không mấy hiệu quả này. Chính phủ phải trình văn bản chính thức của hiệp định và đề án  CHẬM NHẤT LÀ 30 ngày trước khi trình cho bên hành pháp. Và chính phủ phải hỏi ý kiến quốc hội để triển khai hành pháp. Uỷ ban Chính Sách và Tài Chính Hạ Viện và Uỷ ban Tài Chính Thượng Viện cần phải tổ chức những phiên họp để kiểm tra hiệp định TPP cũng như bản thảo thi hành luật. Bên cạnh đó, cả hai Uỷ ban cần phải duy trì các phiên họp thông thường, hay một buổi họp không chính thức để xác định được các triển vọng đạt được đa số phiếu để được thông qua.

Nguồn:

Trade Promotion Authority and the Role of Congress in Trade Policy, Congressional Research Service, Jun 15, 2015.

https://www.amchamvietnam.com/30447597/trade-promotion-authority-legislation-introduced-in-u-s-congres/ and Trade Promotion Authority 2015, click here  , page 83, 85 Section 6 (a)(1)(G) pp 83, and 85.

Vietnam’s TPP ratification to take up to 2 years: lead negotiator, Tuoi Tre, Oct 10, 2015.

http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/post-tpp-26-state-federal-laws-will-be-amended-says-mustapa

Senator Hatch explains the process for Congressional consideration of the TPP, Feb 3, 2016

TPP signed on Feb 4, 2016: … the beginning of the next phase for TPP, Feb 4, 2016 Statement by the TPP Ministers, video clip of the signing ceremony, comments by BBC, Reuters, Washington Post, and other media.

Is it too late for the U.S. Congress to vote on TPP in 2016? Feb 8, 2016

Posted: Oct 8, 2015; Updated: Oct 11, 2015, Jan 25, Jan 31, Feb 8, Jun 13, 2016

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply